ആമുഖം
കേരള ചരിത്രത്തെയും നവോത്ഥാനത്തെയും കുറിച്ച് പഠിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് 1936-ലെ ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരം ഒരു സുപ്രധാന നാഴികക്കല്ലാണ്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥ പ്രാധാന്യം മനസ്സിലാക്കാൻ മഹാത്മാഗാന്ധി ഇതിനെ എങ്ങനെയാണ് വീക്ഷിച്ചതെന്ന് നാം അറിയണം.
വിളംബരത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, 1937 ജനുവരി 17-ന് ഗാന്ധിജി ഹരിപ്പാട് സന്ദർശിക്കുകയും ജനങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. തിരുവിതാംകൂറിലെ രാജകുടുംബത്തെ അഭിനന്ദിക്കുക മാത്രമല്ല, സമത്വത്തിന് പിന്നിലെ ആധ്യാത്മികമായ കാരണം വ്യക്തമാക്കുക കൂടിയാണ് ഗാന്ധിജി ഈ പ്രസംഗത്തിൽ ചെയ്തത്. ഈശാവാസ്യോപനിഷത്തിലെ ആദ്യ മന്ത്രം ഉദ്ധരിച്ചുകൊണ്ട്, ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഓരോ അണുവിലും ഈശ്വരൻ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ, ഒരു മനുഷ്യനും മറ്റൊരാളെക്കാൾ വലിയവനല്ലെന്നും, ആരെയും ദൈവ സന്നിധിയിൽ നിന്ന് അകറ്റിനിർത്താൻ കഴിയില്ലെന്നും അദ്ദേഹം സമർത്ഥിച്ചു.
ആ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പ്രസംഗത്തിന്റെ പൂർണ്ണരൂപം താഴെ നൽകുന്നു. നമ്മുടെ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച മൂല്യങ്ങൾ ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിന്റെ സത്തയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞവയാണെന്ന് ഇത് നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
ഹരിപ്പാട് പ്രസംഗം
ജനുവരി 17, 1937
ഇന്നലെ രാത്രി കൊല്ലത്ത് നടന്ന യോഗത്തിൽ ഞാൻ ഹിന്ദുമതത്തെക്കുറിച്ച് നൽകിയ സന്ദേശത്തിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ ക്ഷണിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ സത്ത മുഴുവൻ ഈശാവാസ്യോപനിഷത്തിലെ ആദ്യ മന്ത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്ന് ആ യോഗത്തിൽ ഞാൻ പറയുകയുണ്ടായി. മറ്റെല്ലാ ഹൈന്ദവ ഗ്രന്ഥങ്ങളും കത്തിപ്പോവുകയും ജനങ്ങളുടെ ഓർമ്മയിൽ നിന്ന് മാഞ്ഞുപോവുകയും ചെയ്താലും, ഈ ഒരൊറ്റ മന്ത്രം മാത്രം അവശേഷിക്കുകയാണെങ്കിൽ നമുക്ക് യാതൊരു നഷ്ടവും സംഭവിക്കില്ല. അപ്പോഴും ഹിന്ദുമതം നമ്മോടൊപ്പമുണ്ടാകും. സംസ്കൃതം പഠിക്കുന്ന ആർക്കും എളുപ്പത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാവുന്നതാണ് ഇതിലെ വരികൾ. വേദങ്ങളുടെ ഭാഗമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഈ ഉപനിഷത്ത് നമുക്കറിയാവുന്നതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും ചെറുതാണ്. ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഈ ഉപനിഷത്തിലെ ആദ്യ മന്ത്രം മാത്രം നമുക്ക് ലഭിച്ചാൽ മതി, നമ്മുടെ എല്ലാ ആവശ്യങ്ങളും നിറവേറ്റാൻ അത് പര്യാപ്തമാണ്. എന്റെ പിഴവുകളുള്ള സംസ്കൃത ഉച്ചാരണത്തിൽ ആ മന്ത്രം ഞാൻ ആവർത്തിക്കട്ടെ:
ഈശാവാസ്യമിദം സർവ്വം യത്കിഞ്ച ജഗത്യാം ജഗത് തേന ത്യക്തേന ഭുഞ്ജീഥാ മാ ഗൃധഃ കസ്യസ്വിദ്ധനം.
അല്പം സംസ്കൃതം അറിയാവുന്നവർക്ക് മനസ്സിലാകും, മറ്റ് വേദമന്ത്രങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ സങ്കീർണ്ണമായ ഒന്നും ഇതിലില്ലെന്ന്. ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഇത്രമാത്രമാണ്: ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലുള്ളതെല്ലാം, വലുതായാലും ചെറുതായാലും, ഏറ്റവും ചെറിയ അണുവായാലും, സ്രഷ്ടാവായ ഈശ്വരനാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ‘ഈശ’ എന്നാൽ ഭരണാധികാരി എന്നാണ് അർത്ഥം. സ്രഷ്ടാവായവൻ സ്വാഭാവികമായും ഭരണാധികാരി കൂടിയാകുന്നു. ഇവിടെ ഋഷി ദൈവത്തിന് ഭരണാധികാരി എന്നതല്ലാതെ മറ്റൊരു വിശേഷണവും നൽകുന്നില്ല, മാത്രമല്ല, ഒന്നിനെയും അവന്റെ അധികാരപരിധിയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയിട്ടുമില്ല. നാം കാണുന്നതെല്ലാം ദൈവത്താൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ഇതിൽ നിന്ന് സ്വാഭാവികമായും മന്ത്രത്തിന്റെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നു. അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പറയുന്നു: എല്ലാം ത്യജിക്കുക, അതായത് ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലുള്ളതെല്ലാം, പ്രപഞ്ചം മുഴുവനും, നമ്മുടെ ഈ ചെറിയ ഭൂമി മാത്രമല്ല, എല്ലാം ത്യജിക്കുക. നാമെല്ലാം നിസ്സാരരായ അണുക്കളായതിനാൽ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നത് പോലും പരിഹാസ്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഋഷി പറയുന്നു, ത്യാഗത്തിന്റെ ഫലം ‘ഭുഞ്ജീഥാ’ ആണ്, അതായത് നിങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമുള്ളത് അനുഭവിക്കുക (enjoyment). എന്നാൽ ‘അനുഭവിക്കുക’ എന്ന വാക്കിന് ഒരു അർത്ഥമുണ്ട് – ഉപയോഗിക്കുക, കഴിക്കുക എന്നൊക്കെ പറയാം – എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് ആവശ്യമായതിൽ കൂടുതൽ നിങ്ങൾ എടുക്കരുത് എന്നാണ് ഇതിനർത്ഥം. അതിനാൽ ഈ അനുഭവം അല്ലെങ്കിൽ ഉപയോഗം രണ്ട് നിബന്ധനകളാൽ പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഒന്ന് ത്യാഗമാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ഭാഗവതത്തിന്റെ കർത്താവ് പറയുന്നതുപോലെ, ‘കൃഷ്ണാർപ്പണമസ്തു സർവ്വം’ എന്ന ഭാവത്തിൽ അനുഭവിക്കുക. ഭാഗവത ധർമ്മത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്ന ഓരോ വ്യക്തിയും രാവിലെ തന്റെ ചിന്തകളും വാക്കുകളും പ്രവൃത്തികളും കൃഷ്ണന് സമർപ്പിക്കണം. ആ ത്യാഗം അല്ലെങ്കിൽ സമർപ്പണം നടത്തുന്നതുവരെ അയാൾക്ക് ഒന്നിനെയും തൊടാനോ ഒരു തുള്ളി വെള്ളം കുടിക്കാനോ അവകാശമില്ല. ആ ത്യാഗവും സമർപ്പണവും നിർവഹിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, അയാൾക്ക് തന്റെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന് ആവശ്യമായ ഭക്ഷണം, വെള്ളം, വസ്ത്രം, പാർപ്പിടം എന്നിവ അനുഭവിക്കാൻ അവകാശം ലഭിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള രീതിയിൽ ഇതിനെ കാണാം: ത്യാഗത്തിന്റെ ഫലമാണ് അനുഭവം എന്നോ, അല്ലെങ്കിൽ അനുഭവത്തിന്റെ ഉപാധിയാണ് ത്യാഗം എന്നോ. നമ്മുടെ നിലനിൽപ്പിനും ആത്മാവിനും ത്യാഗം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. മന്ത്രത്തിൽ നൽകിയിരിക്കുന്ന ആ നിബന്ധന അപൂർണ്ണമാണെന്നപോലെ, ഋഷി അതിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേർത്തു: ‘മറ്റൊരാളുടെ ധനം ആഗ്രഹിക്കരുത്.’ ലോകത്തിലെ ഏത് ഭാഗത്തുമുള്ള തത്വശാസ്ത്രമോ മതമോ മുഴുവനും ഈ മന്ത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നും അതിന് വിരുദ്ധമായതെല്ലാം ഇത് തള്ളിക്കളയുന്നുവെന്നും ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു. വ്യാഖ്യാന നിയമങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ശ്രുതിക്ക് (ഈശാവാസ്യോപനിഷത്ത് ഒരു ശ്രുതിയാണ്) വിരുദ്ധമായതെന്തും പൂർണ്ണമായും നിരാകരിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്.
ഇനി, വിളംബരത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ ഈ മന്ത്രം നമ്മുടെ സ്വന്തം അവസ്ഥയിലേക്ക് ബാധകമാക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മഹാരാജാവിനും, മഹാറാണിക്കും, ദിവാനും നന്ദിയും അഭിനന്ദനങ്ങളും അർപ്പിക്കുന്നതിലും, ഈ വലിയ വിളംബരത്തിൽ നിങ്ങളോടൊപ്പം സന്തോഷിക്കുന്നതിലും ഞാൻ ഒട്ടും പിന്നിലല്ല. എന്നാൽ ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ എനിക്ക് പറയേണ്ടിവരുന്നു, ഞാൻ ചൊല്ലിയ ഈശാവാസ്യോപനിഷത്തിലെ ഈ മന്ത്രത്തിലെ കൽപ്പന നടപ്പിലാക്കാൻ വൈകിപ്പോയ ഒരു നടപടി കൂടിയാണ് ഈ വിളംബരം. ഇന്നലെ വരെ നമ്മൾ ഹിന്ദുക്കൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടാൻ യോഗ്യരല്ലായിരുന്നു. കാരണം, പ്രപഞ്ചത്തിലുള്ളതെല്ലാം ദൈവത്താൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ബ്രാഹ്മണനും ഭംഗിയും (തോട്ടിപ്പണി ചെയ്യുന്നയാൾ), പണ്ഡിതനും ശുചീകരണത്തൊഴിലാളിയും, ഈഴവനും പറയനും, ഏത് ജാതിയിൽപ്പെട്ടവരായാലും – ഇവരെല്ലാം ദൈവത്താൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ, ആരും താഴ്ന്നവരല്ല. എല്ലാവരും തികച്ചും തുല്യരാണ്, കാരണം എല്ലാവരും ആ സ്രഷ്ടാവിന്റെ സൃഷ്ടികളാണ്. ഇത് ബ്രാഹ്മണർക്കോ ക്ഷത്രിയർക്കോ വിളമ്പിക്കൊടുക്കാനുള്ള ഒരു തത്വശാസ്ത്രമല്ല, മറിച്ച് മാറ്റങ്ങൾക്കോ ലഘൂകരണങ്ങൾക്കോ വിധേയമല്ലാത്ത ഒരു ശാശ്വത സത്യമാണ് ഇത് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്. അതിനാൽ തിരുവിതാംകൂറിലെ ഏറ്റവും താഴെക്കിടയിലുള്ള വ്യക്തിയേക്കാൾ ഒട്ടും മുകളിലല്ല മഹാരാജാവും മഹാറാണിയും. നാമെല്ലാം ഒരേ ദൈവത്തിന്റെ സൃഷ്ടികളും സേവകരുമാണ്. മഹാരാജാവ് തുല്യരിൽ ഒന്നാമനാണെങ്കിൽ, അത് ആധിപത്യത്തിന്റെ അവകാശം കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് സേവനത്തിന്റെ അവകാശം കൊണ്ടാണ്. അതുകൊണ്ട് ആ മഹാരാജാവിനെ ‘പത്മനാഭദാസൻ’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത് എത്ര മനോഹരവും ഉദാത്തവുമാണ്! അതൊരു അഭിമാനകരമായ പദവിയാണ്, തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവിന് ആ പദവി നൽകിയവരെ ഞാൻ അഭിനന്ദിക്കുന്നു. അതിനാൽ മഹാരാജാവോ മഹാറാണിയോ നമ്മളാരെക്കാളും ഒട്ടും മുകളിലല്ലെന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അത് അവർ തന്നെ അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള സത്യമാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, മറ്റേതൊരു മനുഷ്യനേക്കാളും തനിക്ക് ശ്രേഷ്ഠതയുണ്ടെന്ന് നടിക്കാൻ ഇവിടെ ആർക്കാണ് ധൈര്യമുള്ളത്? അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു, ഈ മന്ത്രം സത്യമാണെങ്കിൽ, അവർണ്ണർ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവർ ക്ഷേത്രങ്ങളെ അശുദ്ധമാക്കുന്നു എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ ഇവിടെയുണ്ടെങ്കിൽ, അവർ വലിയൊരു പാപം ചെയ്യുന്നവരാണെന്ന് ഞാൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന കളങ്കത്തെ ഈ വിളംബരം ശുദ്ധീകരിച്ചുവെന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു.
ഞാൻ ചൊല്ലിയ മന്ത്രം നമ്മുടെ എല്ലാ സ്ത്രീപുരുഷന്മാരുടെയും കുട്ടികളുടെയും ഹൃദയങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെടണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ സത്ത ഇതിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, ഓരോ ക്ഷേത്രകവാടത്തിലും ഇത് ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതാണ്. ആരെങ്കിലും ആ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടാൽ, ഓരോ നിമിഷവും നാം ആ മന്ത്രത്തെ നിഷേധിക്കുകയാണെന്ന് നിങ്ങൾ കരുതുന്നില്ലേ? അതിനാൽ, നിങ്ങൾ ഈ ഉദാരമായ വിളംബരത്തിന് അർഹരാണെന്ന് തെളിയിക്കാനും, നിങ്ങളോടും നിങ്ങളുടെ ഭരണാധികാരികളോടും കൂറുള്ളവരാകാനും ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ വിളംബരത്തിന്റെ അക്ഷരവും ആത്മാവും നിങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കണം. സംശയാലുക്കളുടെ ഹൃദയത്തിലെ സംശയവും, ഹിന്ദുമതത്തെയോ മതത്തെത്തന്നെയോ സംശയിക്കുന്നവരുടെ സംശയവും നീക്കാൻ കഴിയുന്നത്ര വലിയൊരു ആധ്യാത്മിക പ്രവൃത്തിയായി ഞാൻ ഇതിനെ കാണുന്നു. ശരിയായി മനസ്സിലാക്കിയാൽ, ഈ വിളംബരം അവിശ്വാസികൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവരുടെ അജ്ഞതയെ അകറ്റും. വിളംബരം വന്ന നാൾ മുതൽ, ഒരിക്കൽ ദൈവത്തിന്റെ വാസസ്ഥലങ്ങളല്ലെന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞിരുന്ന തിരുവിതാംകൂർ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ദൈവത്തിന്റെ വാസസ്ഥലങ്ങളായി മാറിയിരിക്കുന്നു; കാരണം അയിത്തക്കാരനായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ആരും ഇനി അവിടെ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതിനാൽ, സമൂഹത്തിലെ പറയരായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നവർക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുത്തു എന്ന കാരണത്താൽ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോകാതിരിക്കുന്ന ഒരു പുരുഷനും സ്ത്രീയും തിരുവിതാംകൂറിലുടനീളം ഉണ്ടാകരുതെന്ന് ഞാൻ പ്രത്യാശിക്കുകയും പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
അവലംബം:
- ഉറവിടം: മഹാത്മാഗാന്ധി, “ഹരിപ്പാട് പ്രസംഗം,” ദ കളക്ടഡ് വർക്ക്സ് ഓഫ് മഹാത്മാഗാന്ധി, വാല്യം 64 (ന്യൂഡൽഹി: പബ്ലിക്കേഷൻസ് ഡിവിഷൻ, 1976), പേജ് 263.
- യഥാർത്ഥ പ്രസിദ്ധീകരണം: ഹരിജൻ, ജനുവരി 30, 1937.
- ഓൺലൈൻ ലിങ്ക്: GandhiServe – CWMG Vol 64